Tổng quan về bộ sách giáo khoa lớp 1 Cánh Diều
Bộ sách giáo khoa lớp 1 Cánh Diều là một trong những bộ sách giáo khoa xã hội hóa tiên phong, được biên soạn nhằm hiện thực hóa các mục tiêu của Chương trình giáo dục phổ thông 2018. Với tổng cộng cuốn sách bao phủ đầy đủ các môn học và hoạt động giáo dục bắt buộc, bộ sách cung cấp một hệ thống ngữ liệu và bài tập toàn diện, đáp ứng chuẩn kiến thức, kỹ năng cốt lõi cần đạt đối với học sinh bắt đầu bước vào bậc tiểu học.
Đơn vị biên soạn và phát hành
Bộ sách Cánh Diều là sản phẩm hợp tác chiến lược giữa các đơn vị xuất bản và giáo dục uy tín hàng đầu tại Việt Nam, bao gồm:
- Nhà xuất bản Đại học Sư phạm
- Nhà xuất bản Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh
- Công ty Đầu tư Xuất bản - Thiết bị giáo dục Việt Nam (VEPIC)
Sự tham gia trực tiếp của đội ngũ các nhà khoa học giáo dục, các giáo sư, tiến sĩ, chuyên gia đầu ngành cùng đông đảo giáo viên giàu kinh nghiệm thực tiễn đã bảo đảm chất lượng khoa học, tính sư phạm cao và sự phù hợp với tâm lý lứa tuổi học sinh đầu cấp. Quá trình biên soạn tuân thủ nghiêm ngặt các tiêu chí thẩm định quốc gia, hướng tới việc hình thành năng lực tự chủ, phẩm chất và tư duy độc lập cho người học ngay từ những năm tháng đầu tiên ngồi trên ghế nhà trường.
Phạm vi áp dụng chương trình mới
Kể từ năm học 2020 - 2021, khi Chương trình giáo dục phổ thông mới chính thức được triển khai đại trà trên toàn quốc đối với cấp tiểu học, bộ sách lớp 1 Cánh Diều đã được Bộ Giáo dục và Đào tạo phê duyệt sử dụng trong hệ thống các cơ sở giáo dục phổ thông.
Phạm vi áp dụng của bộ sách trải rộng trên khắp các tỉnh, thành phố cả nước, đáp ứng nhu cầu lựa chọn tài liệu dạy học linh hoạt của các nhà trường, giáo viên và phụ huynh học sinh. Nhờ định hướng biên soạn bám sát thực tiễn đời sống và văn hóa Việt Nam, bộ sách tạo điều kiện thuận lợi cho giáo viên đổi mới phương pháp giảng dạy theo hướng phát triển phẩm chất, năng lực học sinh, đồng thời giúp học sinh dễ dàng tiếp thu kiến thức thông qua những trải nghiệm gần gũi xung quanh cuộc sống hằng ngày.
Danh mục chi tiết các môn học trong bộ sách lớp 1 Cánh Diều
Bám sát Chương trình giáo dục phổ thông 2018, bộ sách giáo khoa lớp 1 Cánh Diều bao gồm tổng cộng 9 cuốn, đáp ứng toàn diện yêu cầu về kiến thức văn hóa cơ bản, giáo dục đạo đức, thể chất và nghệ thuật cho học sinh bước đầu bước vào bậc tiểu học.
Các môn học bắt buộc
Hệ thống các môn học bắt buộc trong bộ sách lớp 1 Cánh Diều được thiết kế nhằm trang bị cho học sinh những nền tảng căn bản về tư duy, ngôn ngữ, nhận thức xã hội và năng lực thẩm mỹ. Cụ thể, danh mục các môn học bắt buộc bao gồm:
- Môn Toán 1: Cung cấp các khái niệm ban đầu về số học, hình học trực quan, đo lường và giải quyết vấn đề gắn với thực tiễn đời sống.
- Môn Tiếng Việt 1: Tập trung phát triển toàn diện bốn kỹ năng nghe, nói, đọc, viết thông qua hệ thống âm, vần, từ ngữ và ngữ liệu sinh động.
- Môn Tự nhiên và Xã hội 1: Giúp học sinh khám phá thế giới xung quanh bao gồm con người, gia đình, nhà trường, tự nhiên và các hiện tượng thường ngày.
- Môn Đạo đức 1: Gieo mầm những giá trị đạo đức cơ bản, hình thành thói quen tốt trong ứng xử với bản thân, gia đình, thầy cô, bạn bè và môi trường xung quanh.
- Môn Âm nhạc 1 và Mĩ thuật 1: Phát triển cảm xúc thẩm mỹ, khả năng sáng tạo, năng lực biểu đạt qua giai điệu, nhịp điệu, hình khối và sắc màu.
- Môn Giáo dục thể chất 1: Hướng dẫn các bài tập vận động cơ bản, phát triển thể lực, rèn luyện tư thế đúng và ý thức kỷ luật trong tập luyện thể thao.
Hoạt động giáo dục và trải nghiệm
Bên cạnh các môn học kiến thức bộ môn, hoạt động giáo dục bắt buộc đóng vai trò cốt lõi trong việc chuyển hóa tri thức thành hành vi và kỹ năng thực tế cho học sinh lớp 1.
- Hoạt động trải nghiệm 1: Được biên soạn nhằm tạo môi trường để học sinh trực tiếp tham gia các hoạt động tập thể, sinh hoạt lớp, hoạt động theo chủ đề và hướng nghiệp ban đầu. Thông qua đó, học sinh được rèn luyện kỹ năng sống, tinh thần hợp tác, khả năng tự phục vụ và thích ứng với môi trường học tập mới.
- Phương pháp tích hợp: Nội dung trải nghiệm trong bộ sách được thiết kế đan xen linh hoạt giữa lý thuyết và thực hành, giúp các em học mà chơi, chơi mà học, giảm tải áp lực tâm lý trong những tuần học đầu tiên làm quen với cấp tiểu học.
Cấu trúc và phương pháp sư phạm của môn Tiếng Việt 1
Bên cạnh việc trang bị hệ thống ngữ âm nền tảng, môn Tiếng Việt 1 trong bộ sách Cánh Diều chú trọng đổi mới tư duy tiếp cận ngôn ngữ theo hướng giao tiếp thực tế. Sách được thiết kế nhằm giúp học sinh không chỉ phát âm chuẩn xác mà còn hiểu và vận dụng linh hoạt từ ngữ vào các tình huống sinh hoạt hàng ngày.
Học vần qua ngữ cảnh giao tiếp
Sách Tiếng Việt 1 Cánh Diều tiếp thu những thành quả mới nhất trong biên soạn sách giáo khoa dạy học ngôn ngữ từ các nước phát triển và kế thừa kinh nghiệm dạy học tiếng Việt tại Việt Nam. Qua đó, học sinh và giáo viên có thể triển khai hiệu quả việc dạy học ngôn ngữ thông qua các hoạt động giao tiếp trong ngữ cảnh tự nhiên và gần gũi với đời sống.
Thay vì bắt đầu bằng việc ghi nhớ máy móc các âm chữ rời rạc, học sinh được tiếp cận mặt chữ và vần thông qua các bức tranh minh họa sinh động về cảnh vật, con người và sự vật quen thuộc. Mỗi bài học vần đều gắn liền với một chủ đề giao tiếp cụ thể, giúp các em dễ dàng liên tưởng âm thanh với hình ảnh trực quan. Phương pháp này giảm thiểu sự căng thẳng cho trẻ trong giai đoạn đầu bước vào lớp 1, đồng thời kích thích tư duy ngôn ngữ tự nhiên thông qua việc nghe, nói, tương tác trực tiếp với giáo viên và bạn bè ngay tại lớp.
Phát triển kỹ năng đọc viết cơ bản
Hệ thống bài tập đọc và viết trong sách được xây dựng theo nguyên tắc đồng tâm, phát triển từ mức độ nhận biết đến vận dụng nâng cao. Các văn bản đọc hiểu bao gồm từ ngữ, câu ngắn, bài thơ và các đoạn văn bản miêu tả ngắn gọn, phù hợp với lứa tuổi và tâm lý tiếp thu của trẻ sáu tuổi.
Quá trình rèn luyện kỹ năng viết được chia thành các bước rõ ràng từ tô nét cơ bản, viết chữ cái, viết tiếng, đến việc liên kết thành từ ngữ và câu hoàn chỉnh. Việc phân phối thời lượng hợp lý giữa phân môn tập đọc, tập viết, chính tả và luyện nói giúp học sinh củng cố vững chắc các kỹ năng cốt lõi. Sự kết hợp chặt chẽ này bảo đảm cho học sinh không chỉ đạt chuẩn kiến thức kỹ năng theo yêu cầu của Bộ Giáo dục và Đào tạo mà còn phát triển năng lực tự học và tư duy logic ngôn ngữ một cách toàn diện.
Tài liệu, bài tập và đề thi tham khảo
20 Đề Tiếng Việt Ôn Tập Hè Lớp 1 Lên 2
Bùi Nhật Linh
100 Bài Tập Ôn Tập Tết Môn Tiếng Việt Lớp 1 Năm Học 2025 2026
Nguyễn Trung Phú
Bộ Đề Ôn Tập Học Kì 2 Tiếng Việt 1 Năm Học 2025 2026
Phùng Quang Đạt
Đề Kiểm Tra Cuối Kì 2 Tiếng Việt 1 2021 2022 TH Minh Tân
Trần Hồng Tùng
Nội dung trọng tâm và cách tiếp cận của môn Toán 1
Bên cạnh năng lực ngôn ngữ, môn Toán đóng vai trò nền tảng trong việc định hình tư duy logic và khả năng giải quyết vấn đề của học sinh ở giai đoạn đầu cấp tiểu học. Trong bộ sách Cánh Diều, nội dung môn Toán được thiết kế với triết lý gắn kết chặt chẽ giữa toán học và đời sống thực tế, giúp các em học sinh tiếp thu kiến thức một cách tự nhiên và vững chắc.
Tiếp cận từ thực tiễn đến trừu tượng
Phương pháp chủ đạo trong môn Toán 1 Cánh Diều là xuất phát từ những hình ảnh, tình huống và sự vật quen thuộc trong đời sống hằng ngày để dẫn dắt học sinh bước vào thế giới toán học. Thay vì áp đặt các khái niệm số học khô khan, sách sử dụng hệ thống hình ảnh minh họa sinh động về đồ vật, con vật hoặc các hoạt động vui chơi để học sinh trực tiếp quan sát và thao tác.
Ví dụ, khi giới thiệu khái niệm về phép cộng hoặc phép trừ, các em được tiếp cận thông qua các tình huống thực tế như gộp số lượng quả táo, thêm bớt số lượng bút chì trong hộp. Quá trình chuyển hóa từ trực quan sinh động sang tư duy trừu tượng được thực hiện từng bước, giúp học sinh hiểu rõ bản chất của con số và phép tính thay vì học vẹt hay ghi nhớ máy móc.
Quan sát và rút ra quy luật số học
Bên cạnh việc nhận diện số lượng và thực hiện các phép tính cơ bản, sách Toán 1 Cánh Diều đặc biệt chú trọng đến việc rèn luyện năng lực quan sát, dự đoán và tư duy logic cho học sinh thông qua các bài tập nhận diện quy luật. Học sinh được khuyến khích tự mình tìm ra mối liên hệ giữa các sự vật, hiện tượng hoặc các dãy số thông qua việc quan sát, trải nghiệm các ví dụ cụ thể do giáo viên hoặc sách hướng dẫn.
Các dạng bài tập sắp xếp theo quy luật hình vẽ, quy luật tăng giảm của các dãy số hoặc tìm thành phần còn thiếu trong một cấu trúc cho trước giúp các em phát triển khả năng lập luận bước đầu. Sự kết hợp này không chỉ giúp học sinh làm chủ kiến thức số học và hình học trực quan trong chương trình lớp 1 mà còn tạo dựng tư duy hệ thống, chuẩn bị nền tảng vững chắc cho các bậc học cao hơn.
Lưu ý cho phụ huynh khi lựa chọn và chuẩn bị sách cho học sinh lớp 1
Quá trình chuyển đổi từ môi trường mầm non sang tiểu học đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ lưỡng cả về tâm lý lẫn vật chất từ phía gia đình. Dưới đây là những định hướng chuyên môn giúp phụ huynh đồng hành hiệu quả cùng học sinh lớp 1 sử dụng bộ sách Cánh Diều.
Chuẩn bị tâm thế và dụng cụ học tập
Việc trang bị đầy đủ danh mục sách giáo khoa và dụng cụ học tập theo đúng danh mục của bộ sách Cánh Diều là bước khởi đầu quan trọng bảo đảm điều kiện học tập tối ưu cho học sinh. Phụ huynh cần lưu ý mua trọn bộ sách chính hãng, bao gồm sách giáo khoa và sách bài tập đi kèm để đồng bộ hóa nội dung luyện tập trên lớp và ở nhà.
Bên cạnh sách vở, dụng cụ học tập cần được tối giản và phù hợp với đặc điểm phát triển vận động tinh của trẻ lớp 1:
- Sách vở: Bọc nhãn cẩn thận, phân loại theo từng môn học để học sinh dễ dàng nhận biết và quản lý đồ dùng cá nhân.
- Dụng cụ viết: Sử dụng bút chì gỗ có độ cứng vừa phải (), gôm tẩy mềm, thước kẻ ngắn và hộp bút gọn gàng. Hạn chế sử dụng các loại bút phức tạp gây xao lãng.
- Không gian học tập: Bố trí bàn ghế có kích thước phù hợp với vóc dáng học sinh theo quy định y tế học đường, đảm bảo đủ ánh sáng tự nhiên và góc học tập thoáng đãng.
Chuẩn bị tâm thế vững vàng cho trẻ nghĩa là phụ huynh cần trò chuyện, giới thiệu trước về ngôi trường mới, thầy cô và những điều thú vị trong sách Cánh Diều để tạo sự hào hứng, giảm bớt tâm lý bỡ ngỡ trong những tuần đầu tiên đến trường.
Đồng hành cùng con tại nhà
Phương pháp giáo dục của bộ sách Cánh Diều đề cao tính thực tiễn và trải nghiệm, đòi hỏi phụ huynh phải chuyển đổi vai trò từ người giám sát sang người đồng hành. Trong giai đoạn đầu, cha mẹ nên áp dụng các nguyên tắc sư phạm sau khi hướng dẫn con học bài:
- Tạo nhịp độ học tập hợp lý: Mỗi ngày chỉ nên dành từ đến phút để ôn tập lại kiến thức trên lớp, chia thành các khoảng thời gian ngắn khoảng phút kết hợp nghỉ ngơi để tránh gây mệt mỏi thị giác và tâm lý cho trẻ.
- Khơi gợi qua hình ảnh và thực tế: Khi học toán hoặc tiếng Việt, hãy tận dụng các sự vật quen thuộc xung quanh nhà (đồ chơi, hoa quả, bậc cầu thang) để minh họa cho các bài toán đếm hoặc ngữ cảnh giao tiếp, giúp trẻ liên kết kiến thức sách vở với đời sống thực tế.
- Kiên nhẫn và củng cố tích cực: Tránh áp lực thành tích hay so sánh. Phụ huynh cần kiên nhẫn sửa từng nét chữ, cách phát âm và ghi nhận những tiến bộ nhỏ nhất của con để bồi dưỡng sự tự tin.
Giải pháp hỗ trợ phụ huynh đồng hành cùng học sinh lớp 1 cùng DayThem
Hành trình chuyển từ bậc mầm non sang lớp 1 theo bộ sách Cánh Diều đòi hỏi học sinh phải thích ứng với nề nếp học tập hoàn toàn mới, đồng thời tạo áp lực không nhỏ cho các bậc phụ huynh trong việc hướng dẫn con cái. Nhằm giải quyết các khó khăn trong việc tìm kiếm phương pháp sư phạm phù hợp và nguồn học liệu chuẩn mực, nền tảng DayThem cung cấp các giải pháp hỗ trợ thiết thực, giúp phụ huynh vững vàng đồng hành cùng con trẻ.
Tìm gia sư tiểu học chuyên môn cao
Việc xây dựng nền tảng đọc, viết và tư duy toán học vững chắc trong giai đoạn đầu đời đóng vai trò quyết định đối với kết quả học tập lâu dài của học sinh. Thông qua tính năng kết nối trực tiếp, phụ huynh có thể tìm kiếm và lựa chọn đội ngũ gia sư phù hợp với nhu cầu thông qua các tiêu chí cụ thể như tìm theo môn, tìm theo khu vực sinh sống, đồng thời tham khảo đánh giá để chọn người dạy một cách khách quan dựa trên thông tin hồ sơ được cung cấp trên hệ thống. Tùy thuộc vào điều kiện thời gian và định hướng giáo dục của gia đình, phụ huynh có thể linh hoạt chọn học tại nhà để gia sư kèm cặp trực tiếp hoặc chọn học trực tuyến nhằm tối ưu hóa lịch trình di chuyển.
Kho tài liệu và đề thi bổ trợ
Bên cạnh sự hỗ trợ từ giáo viên trực tiếp, việc luyện tập thêm tại nhà với các nguồn tài liệu tin cậy giúp học sinh củng cố kiến thức đã học trên lớp theo đúng tinh thần của bộ sách Cánh Diều. Hệ thống Tài liệu và bài tập trên DayThem cung cấp kho học liệu đa dạng bao gồm tìm tài liệu học, tìm bài tập và đề thi sát với chương trình chuẩn, cùng hệ thống tham khảo bài giảng trực quan. Các biểu mẫu và bài tập này được biên soạn phân hóa theo năng lực, giúp phụ huynh dễ dàng đánh giá mức độ tiếp thu của con và điều chỉnh nhịp độ ôn tập phù hợp, tránh gây áp lực quá tải cho học sinh lớp 1.
Gia sư để tham khảo
Nguyễn Thị Ngọc Minh
#ND3963Đại học Mở. TP HCM · Ngôn ngữ Anh · Đại học
Nguyễn Ánh Ngọc
#ND4191Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (ĐHQG TPHCM) · Quan hệ Quốc tế · Đại học
Trần Thị Diệu Hiền
#ND2842Đại học Mở TPHCM · QTKD · Thạc sĩ
Nguyễn Thị Thanh Hoài
#ND2008Đại học Kinh tế - Luật · Luật Tài chính - Ngân hàng · Đại học