Dạy thêm trọng nhà trường có được thu tiền không

Quy định pháp lý hiện hành về việc thu tiền dạy thêm trong nhà trường

Hoạt động dạy thêm và học thêm trong các cơ sở giáo dục phổ thông đang trải qua những bước chuyển mình quan trọng nhằm lập lại trật tự kỷ cương sư phạm và bảo đảm công bằng giáo dục. Việc minh bạch hóa các quy định pháp lý về tài chính và đối tượng thụ hưởng là yếu tố then chốt để các nhà trường triển khai nghiêm túc.

Căn cứ pháp lý theo thông tư mới

Theo các văn bản quy định mới nhất từ cơ quan quản lý nhà nước, nổi bật là các định hướng tại Thông tư 29/2024/TT-BGDĐT và Thông tư 19/2026/TT-BGDĐT, khung pháp lý về hoạt động phụ đạo, bồi dưỡng trong các cơ sở giáo dục công lập đã có sự điều chỉnh triệt để. Cốt lõi của sự thay đổi này nằm ở việc tách biệt hoàn toàn giữa hoạt động giáo dục chính khóa kết hợp phụ đạo nội bộ với các dịch vụ giáo dục mang tính chất thương mại ngoài nhà trường.

Cụ thể, văn bản quy định rõ ràng rằng hoạt động dạy thêm, học thêm diễn ra bên trong khuôn viên các cơ sở giáo dục phổ thông công lập không được phép thu tiền dưới bất kỳ hình thức nào từ phía người học. Thay vì dựa trên nguồn kinh phí đóng góp tự nguyện hoặc thỏa thuận giữa phụ huynh và nhà trường như trước đây, toàn bộ chi phí phục vụ cho việc tổ chức các lớp học này sẽ được bố trí và bảo đảm từ nguồn ngân sách nhà nước theo định mức phân bổ chi thường xuyên cho giáo dục. Quy định này nhằm triệt tiêu hoàn toàn tình trạng lạm thu, đồng thời tái khẳng định trách nhiệm cốt lõi của nhà trường công lập trong việc phụ đạo học sinh yếu kém và bồi dưỡng học sinh giỏi mà không tạo thêm gánh nặng tài chính cho các hộ gia đình.

Các trường hợp tổ chức dạy thêm không thu phí

Để bảo đảm tính hiệu quả và tối ưu hóa nguồn lực tài chính công hạn hẹp, việc tổ chức dạy thêm không thu phí không áp dụng đại trà cho toàn bộ học sinh mà được giới hạn nghiêm ngặt theo từng nhóm đối tượng cụ thể. Khung chính sách hiện hành xác định rõ ba nhóm học sinh chính được nhà trường lập kế hoạch tổ chức bồi dưỡng và hỗ trợ học tập:

• Học sinh chưa đạt chuẩn kiến thức: Những em có kết quả học tập môn học cuối học kỳ hoặc cuối năm học liền kề ở mức chưa đạt, đòi hỏi sự kèm cặp sát sao để theo kịp tiến độ chương trình chung.
• Học sinh tham gia bồi dưỡng năng lực: Những học sinh được nhà trường tuyển chọn, sàng lọc dựa trên năng lực và phẩm chất vượt trội để tham gia các lớp bồi dưỡng học sinh giỏi các cấp.
• Học sinh cuối cấp tự nguyện ôn thi: Những học sinh đang ở các lớp cuối cấp (như lớp 9 và lớp 12) có nguyện vọng đăng ký tham gia các lớp ôn thi tuyển sinh đầu cấp hoặc ôn thi tốt nghiệp trung học phổ thông do nhà trường xây dựng kế hoạch ôn tập phụ đạo.

Việc phân định rõ các nhóm đối tượng này giúp nhà trường tập trung đúng nguồn lực sư phạm, bảo đảm quyền lợi học tập bình đẳng cho học sinh mà vẫn tuân thủ nghiêm ngặt nguyên tắc không thu phí theo đúng định hướng quản lý mới.

Cơ chế tài chính và nguồn kinh phí tổ chức dạy thêm nội bộ

Việc chuyển dịch từ cơ chế tự chủ tài chính thu phí sang phương thức quản lý mới đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc tái cấu trúc nguồn lực nội bộ của các cơ sở giáo dục. Dưới đây là phân tích chi tiết về cơ chế tài chính và những thách thức thực tiễn khi triển khai.

---

Sự dịch chuyển trong định hướng quản lý hoạt động phụ đạo và dạy thêm nội bộ đòi hỏi ngành giáo dục phải thích ứng với phương thức bảo đảm nguồn lực hoàn toàn mới, loại bỏ hoàn toàn gánh nặng đóng góp tài chính trực tiếp đối với người học trong khuôn viên nhà trường.

Sự thay đổi trong phương thức cấp kinh phí

Theo quy định quản lý mới, hoạt động dạy thêm và học thêm diễn ra bên trong nhà trường chính thức được áp dụng cơ chế không thu tiền của học sinh. Điểm mấu chốt này thay thế hoàn toàn các văn bản trước đây cho phép thu các khoản đóng góp theo mức trần do Hội đồng nhân dân cấp tỉnh quy định. Cụ thể, các chi phí thiết yếu để vận hành lớp học như thù lao giáo viên trực tiếp giảng dạy, điện nước, và cơ sở vật chất phục vụ ôn tập sẽ được cân đối và chi trả trực tiếp từ nguồn ngân sách nhà nước cấp hoặc thông qua các nguồn kinh phí hợp pháp khác của đơn vị sự nghiệp công lập theo định mức chi tiêu công.

Sự thay đổi này định hình lại bản chất của các lớp học thêm trong trường từ dịch vụ giáo dục có thu phí thành một phần nhiệm vụ bồi dưỡng học sinh nằm trong kế hoạch giáo dục toàn diện của nhà trường. Việc phân bổ nguồn lực tài chính từ ngân sách giúp đảm bảo tính công bằng xã hội, tạo điều kiện cho mọi học sinh đều có quyền tiếp cận các chương trình phụ đạo kiến thức, ôn thi cuối cấp hoặc bồi dưỡng học sinh giỏi mà không phải chịu áp lực về các khoản thu ngoài học phí chính khóa.

Thách thức về cân đối tài chính tại các trường

Dù mang lại ý nghĩa nhân văn và bảo đảm quyền lợi học tập bình đẳng, cơ chế không thu phí trực tiếp cũng đặt ra nhiều thách thức lớn đối với bài toán cân đối ngân sách tại các cơ sở giáo dục công lập. Trước hết, nguồn ngân sách phân bổ thường mang tính định kỳ và có hạn, trong khi nhu cầu tổ chức ôn tập cho các nhóm đối tượng (học sinh chưa đạt chuẩn kiến thức, học sinh có nguyện vọng ôn thi chuyển cấp hoặc tốt nghiệp) luôn biến động và đòi hỏi khối lượng giờ dạy lớn ngoài giờ học chính khóa.

Bên cạnh đó, việc chi trả thù lao cho giáo viên đứng lớp trong các hoạt động này chịu sự ràng buộc chặt chẽ bởi các quy định về chi tiêu công và định mức tài chính hiện hành. Nếu nguồn kinh phí từ ngân sách hoặc nguồn thu hợp pháp của nhà trường không đủ bù đắp chi phí vận hành và thù lao tương xứng, các trường có thể gặp khó khăn trong việc duy trì động lực làm việc cho đội ngũ giáo viên. Do đó, việc hoạch định tài chính đòi hỏi ban giám hiệu các nhà trường phải chủ động tối ưu hóa các nguồn lực sẵn có, sắp xếp thời khóa biểu khoa học và sử dụng hiệu quả ngân sách được giao để vừa tuân thủ đúng quy định không thu tiền, vừa đảm bảo chất lượng chuyên môn.

Điều kiện và thủ tục hành chính để tổ chức lớp học thêm trong trường

Để triển khai hiệu quả các hoạt động phụ đạo và bổ sung kiến thức trong khuôn khổ pháp lý mới, việc tuân thủ nghiêm ngặt các tiêu chuẩn chuyên môn cùng quy trình hành chính minh bạch là yêu cầu tiên quyết đối với mỗi cơ sở giáo dục.

Tiêu chuẩn về cơ sở vật chất và sĩ số lớp học

Việc tổ chức các lớp học bổ trợ nội bộ trong nhà trường đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ lưỡng về hạ tầng kỹ thuật và quy mô lớp học nhằm đảm bảo chất lượng sư phạm tối ưu. Cụ thể, các lớp học phải được sắp xếp theo đúng môn học và khối lớp, với quy định khắt khe là mỗi lớp không vượt quá $45$ học sinh nhằm tạo điều kiện cho giáo viên quan tâm, sát sao đến từng cá nhân người học.

Bên cạnh đó, cấu trúc thời gian biểu phải tuân thủ nguyên tắc sư phạm: tuyệt đối không xếp giờ dạy thêm xen kẽ vào thời khóa biểu chính khóa, và không được dạy trước chương trình phân phối môn học đã được phê duyệt. Về thời lượng, mỗi môn học thông thường không được vượt quá $2$ tiết/tuần. Trong các trường hợp đặc biệt phát sinh nhu cầu phụ đạo nâng cao cho học sinh giỏi hoặc ôn thi chuyển cấp vượt mức giới hạn này, hiệu trưởng nhà trường cần trình hồ sơ để Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo xem xét và quyết định cụ thể.

Quy trình đăng ký và công khai kế hoạch

Công tác quản trị hành chính trong việc triển khai các lớp học thêm đòi hỏi tính minh bạch cao và sự đồng thuận từ phía phụ huynh cũng như học sinh. Quy trình này được chuẩn hóa qua các bước cụ thể nhằm đảm bảo quyền tự nguyện và tính giải trình của nhà trường:

• Lập danh sách và viết đơn: Nhà trường thông báo chủ trương, sau đó học sinh thuộc các đối tượng cần bồi dưỡng hoặc phụ đạo sẽ viết đơn đăng ký học thêm theo mẫu thống nhất.
• Xây dựng kế hoạch: Ban giám hiệu dựa trên số liệu thực tế về số lượng học sinh đăng ký, nguồn lực giáo viên và năng lực cơ sở vật chất để xây dựng kế hoạch tổ chức chi tiết cho từng học kỳ hoặc năm học.
• Công khai minh bạch: Kế hoạch tổ chức sau khi hoàn thiện phải được công khai rộng rãi trên trang thông tin điện tử chính thức của nhà trường hoặc niêm yết tại bảng tin để phụ huynh, học sinh và các cơ quan quản lý cùng giám sát.

Đánh giá tác động đa chiều của chính sách quản lý dạy thêm mới

Việc triển khai các quy định quản lý mới đối với hoạt động dạy thêm và học thêm trong nhà trường đã tạo ra những chuyển biến rõ nét trên nhiều phương diện của đời sống giáo dục, mang lại hiệu quả thiết thực nhưng đồng thời cũng đặt ra những bài toán quản trị không nhỏ cho các cơ sở giáo dục.

Bảo vệ quyền lợi tài chính cho phụ huynh

Chính sách mới siết chặt quản lý thu chi và chuẩn hóa các hoạt động bổ trợ kiến thức nhằm mục tiêu cốt lõi là bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người học và gia đình. Trước đây, tình trạng lạm thu dưới vỏ bọc dạy thêm tự nguyện gây ra áp lực lớn về kinh tế cho không ít hộ gia đình, đặc biệt là các đối tượng có thu nhập thấp. Khi khung pháp lý được minh bạch hóa, các khoản chi phí liên quan đến việc học thêm trong trường được kiểm soát chặt chẽ, giới hạn ở mức hợp lý hoặc được miễn giảm hoàn toàn đối với các nhóm học sinh cần hỗ trợ đặc biệt.

Sự can thiệp kịp thời của cơ quan quản lý giúp triệt tiêu các biểu hiện thương mại hóa giáo dục trong môi trường sư phạm, từ đó tái lập sự công bằng xã hội. Phụ huynh không còn phải đối mặt với áp lực tâm lý hay gánh nặng tài chính phát sinh từ những khoản đóng góp ngoài ngân sách thiếu minh bạch, giúp nguồn lực tài chính của gia đình được phân bổ hiệu quả và hợp lý hơn.

Áp lực phân bổ nguồn lực đối với nhà trường

Ở chiều ngược lại, việc thực thi các quy định về quản lý dạy thêm đặt ra thách thức đáng kể đối với bài toán phân bổ nguồn lực nội bộ của nhà trường. Ban giám hiệu phải giải quyết bài toán cân đối giữa thời lượng giảng dạy chính khóa theo chương trình giáo dục phổ thông và nhu cầu tổ chức các hoạt động phụ đạo, bồi dưỡng học sinh giỏi hoặc kèm cặp học sinh yếu kém.

Quá trình này đòi hỏi sự tối ưu hóa cao độ trong việc sắp xếp thời khóa biểu, huy động đội ngũ giáo viên và tận dụng cơ sở vật chất sẵn có mà không làm ảnh hưởng đến chất lượng giáo dục đại trà. Thêm vào đó, áp lực về trách nhiệm giải trình minh bạch trong thu chi, quản lý thù lao giảng dạy cho giáo viên cũng đòi hỏi các nhà trường phải nâng cao năng lực quản trị hành chính. Nếu không có những hướng dẫn đồng bộ và cơ chế hỗ trợ tài chính thỏa đáng, các trường ở vùng sâu, vùng xa hoặc khu vực có điều kiện kinh tế khó khăn sẽ gặp nhiều trở ngại lớn trong việc duy trì hiệu quả các hoạt động hỗ trợ học tập ngoài giờ chính khóa.

Giải pháp hỗ trợ học tập linh hoạt ngoài nhà trường cho học sinh

Trước những giới hạn về nguồn lực nội bộ và quy định tài chính chặt chẽ đối với việc tổ chức dạy thêm trong nhà trường, học sinh và phụ huynh cần tiếp cận các giải pháp học tập ngoài giờ chính khóa theo hướng đa dạng hóa và minh bạch hóa. Việc kết nối nhu cầu ôn luyện kiến thức thực tế với các nền tảng hỗ trợ học tập linh hoạt giúp tối ưu hóa hiệu quả tiếp thu mà vẫn bảo đảm tuân thủ các chuẩn mực giáo dục.

Lựa chọn hình thức học tập và kết nối người dạy phù hợp

Để giải quyết bài toán phụ đạo kiến thức hoặc bồi dưỡng nâng cao trong bối cảnh các lớp học thêm nội bộ trường học bị thu hẹp hoặc giới hạn đối tượng, phụ huynh và học sinh có thể tận dụng các hệ thống hỗ trợ trực tuyến và ngoại khóa. Các công cụ này cho phép tìm theo môn, tìm theo khu vực địa lý thuận tiện, đồng thời tham khảo đánh giá để chọn người dạy dựa trên độ uy tín và phản hồi thực tế từ cộng đồng.

Bên cạnh đó, việc chủ động chọn học tại nhà hoặc chọn học trực tuyến giúp linh hoạt sắp xếp thời gian biểu cá nhân, tránh tình trạng quá tải lịch học cho học sinh. Khi lựa chọn các hình thức này, gia đình cần chú trọng xác thực thông tin chuyên môn của người hướng dẫn, bảo đảm nội dung bám sát chương trình chuẩn của Bộ Giáo dục và Đào tạo nhằm duy trì tính liền mạch trong quá trình tiếp thu kiến thức.

Gia sư để tham khảo