Trường nào ở Việt Nam có nhiều giáo sư nhất

Tổng quan về quy mô giáo sư và phó giáo sư tại các cơ sở giáo dục đại học Việt Nam

Bức tranh tổng thể về đội ngũ học hàm cao cấp tại các cơ sở giáo dục đại học ở Việt Nam phản ánh năng lực nghiên cứu khoa học, chất lượng đào tạo sau đại học cũng như định hướng phát triển học thuật của từng đơn vị. Sự phân bổ này chịu sự chi phối mạnh mẽ bởi các yếu tố đặc thù về lịch sử hình thành, loại hình cơ sở đào tạo và quy mô người học.

Thực trạng số lượng giáo sư và phó giáo sư

Số lượng giáo sư và phó giáo sư tại hệ thống các trường đại học công lập và ngoài công lập hiện nay thể hiện sự chênh lệch đáng kể giữa các khối ngành và vùng miền. Theo các dữ liệu thống kê từ báo cáo công khai của các cơ sở giáo dục đại học, đội ngũ giảng viên đạt chuẩn chức danh giáo sư tập trung chủ yếu tại các đại học trọng điểm quốc gia, các trường đại học đa ngành có bề dày lịch sử và các trường chuyên ngành có thế mạnh đặc thù về nghiên cứu cơ bản hoặc ứng dụng.

Trong khi tỷ lệ phó giáo sư có sự gia tăng ổn định qua các năm nhờ chính sách thúc đẩy công bố quốc tế và nâng cao chuẩn hóa trình độ giảng viên, số lượng giáo sư có sự tăng trưởng chậm hơn do đòi hỏi khắt khe về thời gian công tác, số lượng công trình công bố quốc tế uy tín theo chuẩn ISI hoặc Scopus, và vai trò hướng dẫn nghiên cứu sinh. Cụ thể, trong bối cảnh xét duyệt chuẩn chức danh mới nhất đối với các cơ sở giáo dục đại học có quy mô từ $10.000$ sinh viên trở lên, bức tranh phân bổ ghi nhận các đơn vị như Đại học Cần Thơ vươn lên dẫn đầu cả nước về số lượng giáo sư với $24$ giáo sư tính đến thời điểm thống kê, minh chứng cho sự đầu tư nghiêm túc vào nguồn nhân lực chất lượng cao tại các vùng kinh tế trọng điểm.

Tiêu chí và quy mô cơ sở đào tạo

Quy mô của một cơ sở giáo dục đại học đóng vai trò quyết định trong việc thu hút, duy trì và phát triển đội ngũ giảng viên có học hàm. Các tiêu chí cốt lõi bao gồm:

• Quy mô người học và chương trình đào tạo: Các trường đại học có quy mô từ $10.000$ sinh viên trở lên thường có nguồn lực tài chính ổn định và nhu cầu lớn về đào tạo sau đại học (thạc sĩ, tiến sĩ), từ đó tạo môi trường học thuật thuận lợi để các nhà khoa học phát triển chuyên môn và đạt chuẩn chức danh.
• Định hướng nghiên cứu và giảng dạy: Những trường đại học định hướng nghiên cứu có tỷ trọng phân bổ quỹ thời gian và kinh phí cho hoạt động khoa học công nghệ lớn hơn, giúp giảng viên đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe về công bố khoa học quốc tế.
• Cơ chế tự chủ đại học: Sự tự chủ về tài chính và nhân sự trao quyền cho các cơ sở giáo dục chủ động xây dựng chính sách đãi ngộ, thu hút các giáo sư đầu ngành từ các viện nghiên cứu hoặc trường đại học khác về công tác.

Các trường đại học dẫn đầu về tổng số lượng giáo sư theo dữ liệu công khai

Việc khảo sát và thống kê số lượng chức danh giáo sư tại các cơ sở giáo dục đại học mang lại bức tranh thực tế về năng lực nghiên cứu, chất lượng đội ngũ giảng dạy trình độ cao và mức độ thu hút nhân sự học thuật của các trường. Dựa trên dữ liệu công khai từ các báo cáo công khai minh bạch của các trường có quy mô từ $10.000$ sinh viên trở lên, sự phân bố chức danh giáo sư có sự chênh lệch rõ rệt giữa các khối ngành và loại hình cơ sở đào tạo.

Nhóm các trường dẫn đầu cả nước

Theo các số liệu thống kê công khai mới nhất trong năm học, quy mô đội ngũ giáo sư tại các cơ sở giáo dục đại học phản ánh năng lực xây dựng và duy trì các trường phái khoa học chuyên sâu. Dẫn đầu cả nước về tổng số lượng giáo sư là Đại học Cần Thơ với $24$ giáo sư, khẳng định vai trò là trung tâm đào tạo và nghiên cứu khoa học trọng điểm khu vực Đồng bằng sông Cửu Long.

Bám sát nhóm đầu là các trường đại học kỹ thuật đa ngành và cơ sở giáo dục có bề dày truyền thống. Danh sách cụ thể được tổng hợp như sau:

Ngược lại, một số cơ sở giáo dục đại học dù có quy mô sinh viên lớn hoặc độ hút thí sinh cao nhưng tại thời điểm thống kê chưa ghi nhận giáo sư cơ hữu, như Trường Đại học Ngoại thương, Trường Đại học Tài chính - Marketing, Trường Đại học Thủ Dầu Một, Trường Đại học An Giang (thuộc Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh) và Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Vĩnh Long.

Các đơn vị có đặc thù quy mô lớn

Sự chênh lệch về số lượng giáo sư giữa các đơn vị đào tạo gắn liền với mô hình tổ chức, định hướng phát triển và tính chất chuyên môn của từng trường. Các cơ sở giáo dục đại học đa ngành, khối kỹ thuật - công nghệ hoặc các đại học vùng thường sở hữu quỹ không gian nghiên cứu rộng, hệ thống phòng thí nghiệm trọng điểm và mạng lưới hợp tác quốc tế lâu năm. Điều này tạo môi trường thuận lợi để các nhà khoa học tích lũy đủ số lượng công bố quốc tế uy tín (ISI/Scopus), hướng dẫn nghiên cứu sinh và hoàn thiện các tiêu chuẩn khắt khe để được bổ nhiệm chức danh giáo sư.

Bên cạnh đó, chiến lược phát triển nhân sự của từng trường đóng vai trò quyết định. Những đơn vị chủ động xây dựng cơ chế tài chính linh hoạt, chính sách thu hút chuyên gia đầu ngành từ các viện nghiên cứu hoặc trường đại học đối tác thường duy trì được mật độ giáo sư cao hơn. Trong khi đó, các trường tập trung chuyên sâu vào một số lĩnh vực hẹp hoặc có tính ứng dụng thương mại cao đôi khi đối mặt với thách thức trong việc phát triển đội ngũ học hàm cao do đặc thù phân bổ nguồn lực nghiên cứu cơ bản.

Xếp hạng các đơn vị sở hữu số lượng phó giáo sư cao nhất

Những đơn vị chủ động xây dựng cơ chế tài chính linh hoạt, chính sách thu hút chuyên gia đầu ngành từ các viện nghiên cứu hoặc trường đại học đối tác thường duy trì được mật độ giáo sư cao hơn. Trong khi đó, các trường tập trung chuyên sâu vào một số lĩnh vực hẹp hoặc có tính ứng dụng thương mại cao đôi khi đối mặt với thách thức trong việc phát triển đội ngũ học hàm cao do đặc thù phân bổ nguồn lực nghiên cứu cơ bản.

Bên cạnh đội ngũ giáo sư đầu ngành, số lượng phó giáo sư đóng vai trò là lực lượng nòng cốt trong công tác giảng dạy chuyên sâu và nghiên cứu khoa học tại các cơ sở giáo dục đại học. Việc phân tích số lượng phó giáo sư cung cấp bức tranh toàn diện hơn về tiềm năng học thuật của các trường.

Top các trường có số lượng phó giáo sư lớn

Dựa trên dữ liệu công khai từ các báo cáo công khai của cơ sở giáo dục đại học, số lượng phó giáo sư có sự phân hóa rõ rệt giữa các khối trường đa ngành trọng điểm và các trường chuyên ngành kỹ thuật lớn. Đơn vị dẫn đầu cả nước về số lượng phó giáo sư là Đại học Bách khoa Hà Nội với 280 phó giáo sư, phản ánh quy mô nghiên cứu và đào tạo kỹ thuật công nghệ mũi nhọn của cơ sở này. Xếp tiếp theo trong nhóm dẫn đầu là Đại học Cần Thơ với 182 phó giáo sư, đóng vai trò là trung tâm giáo dục và nghiên cứu khoa học lớn tại vùng Đồng bằng sông Cửu Long.

Khối các trường sư phạm và kỹ thuật chuyên ngành cũng ghi nhận những con số đáng chú ý. Trường Đại học Sư phạm Hà Nội sở hữu 128 phó giáo sư, khẳng định vị thế trong công tác đào tạo giáo viên và nghiên cứu cơ bản. Trong lĩnh vực kỹ thuật hạ tầng và xây dựng, Trường Đại học Thủy lợi ghi nhận 93 phó giáo sư và Trường Đại học Xây dựng Hà Nội có 90 phó giáo sư. Sự góp mặt của các đơn vị này minh chứng cho năng lực phát triển đội ngũ giảng viên trình độ cao gắn liền với các lĩnh vực kỹ thuật đặc thù.

Tương quan giữa quy mô sinh viên và số lượng giảng viên

Tương quan giữa quy mô sinh viên và số lượng giảng viên mang học hàm phó giáo sư là một chỉ số quan trọng phản ánh chất lượng giảng dạy và năng lực kiểm soát sĩ số của cơ sở đào tạo. Ví dụ tiêu biểu là Đại học Bách khoa Hà Nội, dù sở hữu tổng quy mô sinh viên lớn thứ ba toàn quốc, vẫn duy trì được mật độ phó giáo sư cao (280 người), cho thấy tỷ lệ giảng viên có học hàm trên một đơn vị người học được duy trì ở mức tích cực so với mặt bằng chung.

Tuy nhiên, việc đánh giá tương quan này đòi hỏi phải đặt trong bối cảnh đặc thù của từng khối ngành. Đối với các trường đại học đa ngành hoặc chuyên sâu về kỹ thuật, tỷ lệ này thường gắn liền với yêu cầu về phòng thí nghiệm, xưởng thực hành và thời gian hướng dẫn nghiên cứu khoa học cho người học. Công thức tính mật độ giảng viên có học hàm trên quy mô người học thường được biểu diễn thông qua tỷ lệ:

$$\rho = \frac{N_{\text{PGT}}}{S_{\text{total}}}$$

Trong đó, $N_{\text{PGT}}$ biểu thị tổng số lượng phó giáo sư và $S_{\text{total}}$ là quy mô sinh viên toàn trường. Việc duy trì một hệ số tương quan hợp lý giúp đảm bảo chất lượng đào tạo theo chuẩn kiểm định quốc gia và quốc tế, đồng thời tạo không gian học thuật để người học tiếp cận trực tiếp với các định hướng nghiên cứu chuyên sâu.

Kết quả xét duyệt chuẩn chức danh giáo sư, phó giáo sư năm mới nhất

Việc công nhận đạt chuẩn chức danh giáo sư và phó giáo sư hằng năm phản ánh năng lực nghiên cứu, giảng dạy cũng như chiến lược phát triển đội ngũ nhân lực trình độ cao của các cơ sở giáo dục đại học. Dữ liệu từ các kỳ xét duyệt gần đây cho thấy sự phân hóa rõ nét giữa các đại học đa ngành quy mô lớn và các trường đại học độc lập chuyên sâu.

Đại học Quốc gia và các đơn vị trọng điểm

Các đại học quốc gia và đại học vùng trọng điểm luôn giữ vị thế dẫn đầu trong các kỳ xét duyệt nhờ hệ thống nghiên cứu đa ngành, nguồn lực tài chính ổn định và chiến lược ưu tiên phát triển đội ngũ giảng viên cơ hữu đạt chuẩn học hàm. Theo số liệu từ Hội đồng Giáo sư Nhà nước năm 2025, Đại học Quốc gia Hà Nội dẫn đầu cả nước với tổng số 54 ứng viên đạt chuẩn, bao gồm 8 tân giáo sư và 46 phó giáo sư.

Đứng ở vị trí tiếp theo là Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh với 51 ứng viên đạt chuẩn, trong đó có 8 giáo sư và 43 phó giáo sư. Khối các trường đại học trọng điểm kỹ thuật cũng ghi nhận những con số ấn tượng, điển hình là Đại học Bách khoa Hà Nội với 30 ứng viên đạt chuẩn trong cùng năm. Sự tập trung này khẳng định năng lực công bố quốc tế, triển khai các đề tài khoa học cấp nhà nước và khả năng duy trì môi trường học thuật chuyên sâu tại các đơn vị trọng điểm quốc gia.

Khối các trường đại học độc lập

Bên cạnh mô hình đại học quốc gia, khối các trường đại học độc lập (không thuộc cấu trúc đại học đa thành viên) cũng đóng vai trò quan trọng trong hệ thống giáo dục đại học. Khi tách biệt quy mô hệ thống để xem xét theo từng pháp nhân trường độc lập, các đơn vị đào tạo chuyên sâu trong lĩnh vực khoa học sức khỏe và công nghệ thường ghi nhận tỷ lệ cao.

Cụ thể, Trường Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh vươn lên dẫn đầu khối các trường đại học độc lập trong năm 2025 với 22 ứng viên đạt chuẩn chức danh giáo sư và phó giáo sư. Kết quả này phản ánh đặc thù chuyên môn đòi hỏi hàm lượng nghiên cứu thực tiễn cao, sự kết hợp chặt chẽ giữa giảng dạy lâm sàng và khoa học y sinh. Các trường đại học độc lập khác tuy có quy mô tổng thể nhỏ hơn các đại học quốc gia nhưng cũng duy trì sự đóng góp ổn định vào nguồn lực giáo sư và phó giáo sư chung của toàn quốc thông qua các nhóm nghiên cứu mạnh chuyên biệt.

Sự phân bố học hàm theo các khối ngành và lĩnh vực chuyên môn

Sự tập trung của đội ngũ giáo sư và phó giáo sư tại các cơ sở giáo dục đại học không phân bổ đồng đều mà chịu chi phối mạnh mẽ bởi đặc thù nghiên cứu, định hướng phát triển chiến lược cũng như nhu cầu nguồn nhân lực trình độ cao của từng lĩnh vực trọng điểm trong nền kinh tế quốc dân.

Khối ngành kỹ thuật, kinh tế và y dược

Trong các đơn vị dẫn đầu về số lượng giáo sư và phó giáo sư đạt chuẩn, thành phần nhân sự chủ yếu tập trung vào các khối ngành kỹ thuật, kinh tế và y dược. Đây là những lĩnh vực đòi hỏi hàm lượng nghiên cứu thực tiễn sâu rộng, năng lực công bố quốc tế cao và sự gắn kết chặt chẽ với các nhu cầu phát triển của xã hội.

Tại các đại học trọng điểm như Đại học Quốc gia Hà Nội, cơ cấu chuyên ngành của các ứng viên đạt chuẩn chức danh giáo sư và phó giáo sư trải rộng trên nhiều lĩnh vực cốt lõi bao gồm công nghệ thông tin, vật lý, hóa học, sinh học, tâm lý học, y học và kinh tế học. Sự đa dạng này phản ánh năng lực nghiên cứu đa ngành, trong đó khối ngành khoa học tự nhiên và công nghệ đóng vai trò nền tảng cho nghiên cứu cơ bản, trong khi khối ngành kinh tế và y dược đáp ứng trực tiếp các bài toán phát triển kinh tế vĩ mô, quản trị doanh nghiệp và chăm sóc sức khỏe cộng đồng.

Sự đa dạng chuyên môn tại các cơ sở đào tạo

Bên cạnh các khối ngành truyền thống, sự phân bố học hàm còn thể hiện rõ tính chuyên môn hóa đặc thù của từng cơ sở giáo dục đại học. Các trường đại học khối kỹ thuật đặc thù thường tập trung một tỷ lệ lớn giáo sư và phó giáo sư tại các lĩnh vực chuyên sâu như cơ khí, tự động hóa, kỹ thuật điện - điện tử và công nghệ vật liệu. Ngược lại, các trường thuộc khối khoa học xã hội và nhân văn tập trung nguồn lực học hàm vào các bộ môn triết học, lịch sử, văn hóa học, ngôn ngữ học và quan hệ quốc tế.

Sự phân hóa này tạo ra các thế mạnh nghiên cứu riêng biệt cho từng cơ sở đào tạo, đồng thời đặt ra bài toán tối ưu hóa trong việc phân bổ nguồn lực giảng dạy. Việc duy trì các nhóm nghiên cứu mạnh chuyên biệt giúp các cơ sở giáo dục không chỉ hoàn thành tốt nhiệm vụ đào tạo nguồn nhân lực trình độ cao mà còn thúc đẩy các công trình khoa học đạt chuẩn quốc tế, góp phần nâng cao chỉ số học thuật và uy tín toàn cầu của hệ thống giáo dục đại học Việt Nam.

Hạn chế về dữ liệu thống kê và những yếu tố cần lưu ý

Khi phân tích quy mô đội ngũ giáo sư và phó giáo sư tại các cơ sở giáo dục đại học Việt Nam, người học và nhà nghiên cứu cần lưu ý rằng dữ liệu thống kê công khai thường tồn tại những độ trễ và sự khác biệt nhất định về phương pháp tiếp cận. Các biến động theo năm, sự dịch chuyển nhân sự giữa khu vực công và tư, cũng như tiêu chuẩn xét duyệt có sự điều chỉnh qua từng giai đoạn là những yếu tố cốt lõi ảnh hưởng trực tiếp đến tính nhất quán của số liệu.

Để có cái nhìn khách quan và toàn diện, cần xem xét các điểm hạn chế trọng tâm sau:

• Độ trễ và tính cập nhật của dữ liệu công khai: Báo cáo ba công khai hoặc các ấn phẩm thống kê thường niên của các trường đại học thường phản ánh tình hình nhân sự tại thời điểm chốt số liệu cụ thể (thường là cuối năm học hoặc năm tài chính), trong khi việc công nhận đạt chuẩn chức danh của Hội đồng Giáo sư Nhà nước diễn ra hằng năm vào giai đoạn cuối. Do đó, một giảng viên vừa được công nhận đạt chuẩn chức danh có thể chưa được phản ánh ngay vào biên chế giảng dạy chính thức hoặc cơ cấu thâm niên của năm báo cáo hiện hành.
• Sự biến động cơ học và tính kiêm nhiệm: Một bộ phận không nhỏ các giáo sư và phó giáo sư có sự dịch chuyển linh hoạt giữa các cơ sở giáo dục đại học, viện nghiên cứu chuyên ngành hoặc tham gia giảng dạy thỉnh giảng tại nhiều đơn vị khác nhau. Điều này dẫn đến hiện tượng số liệu tổng hợp tại một thời điểm có thể chưa phản ánh chính xác tỷ lệ quy đổi giảng viên toàn thời gian (FTE), đòi hỏi người học cần đối chiếu thêm với các đề án tuyển sinh và công bố công khai về đội ngũ giảng viên cơ hữu theo quy định kiểm định chất lượng.
• Sự thay đổi về tiêu chuẩn định lượng: Tiêu chuẩn xét duyệt chức danh giáo sư và phó giáo sư qua các năm được điều chỉnh theo hướng tăng cường yêu cầu về công bố quốc tế (ISI/Scopus) và giờ giảng chuẩn. Việc này tạo ra sự lệch pha về quy mô gia tăng học hàm giữa các thế hệ giảng viên và giữa các khối ngành đặc thù, làm cho việc so sánh thuần túy về số lượng tuyệt đối giữa các cơ sở đào tạo mang tính chất tham khảo tương đối thay vì tuyệt đối.

Hệ thống kho học liệu và công cụ hỗ trợ tiếp cận tri thức chuyên sâu từ DayThem

Từ thực tiễn phân hóa về số lượng và chất lượng đội ngũ giáo sư, phó giáo sư giữa các cơ sở giáo dục đại học, người học và nhà nghiên cứu thường gặp không ít khó khăn trong việc tiếp cận nguồn tài liệu học thuật chính thống, có hàm lượng chuyên môn cao từ các chuyên gia đầu ngành. Để thu hẹp khoảng cách này và hỗ trợ quá trình tự nghiên cứu, hệ thống DayThem cung cấp các giải pháp công nghệ và kho học liệu chuẩn mực nhằm tối ưu hóa khả năng tiếp cận tri thức.

Giải pháp kết nối học liệu chuyên sâu và bài giảng chuẩn mực

Nhằm đáp ứng nhu cầu tra cứu và củng cố kiến thức theo chuẩn học thuật, hệ thống cung cấp các phân hệ hỗ trợ trực tiếp cho người học, giảng viên và phụ huynh. Người sử dụng có thể chủ động tìm kiếm các tài liệu học tập, hệ thống Tài liệu chuyên ngành, kho Bài tập và Đề thi bám sát chương trình đào tạo chính quy. Bên cạnh đó, nền tảng còn tích hợp không gian tham khảo Bài giảng do các giảng viên và chuyên gia biên soạn, giúp người học tiếp thu phương pháp tư duy khoa học từ các cơ sở giáo dục trọng điểm.

Công cụ quản lý và cá nhân hóa quá trình học tập

Bên cạnh nguồn tài liệu mở, hệ thống hỗ trợ tính năng lưu trữ thông minh giúp cá nhân hóa lộ trình tiếp thu tri thức. Người học và gia sư có thể lưu tài liệu để ôn lại và sắp xếp, phân loại học liệu đã lưu theo môn hoặc theo ngành chuyên sâu. Việc hệ thống hóa dữ liệu cá nhân này giúp tối ưu hóa thời gian tra cứu, đảm bảo tính liên tục và hệ thống trong suốt quá trình nghiên cứu, học tập nâng cao trình độ chuyên môn.